(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

Aadiparv (Mahabharat) - आदिपर्व (महाभारत)


॥ श्रीः ॥
1.53. अध्यायः 053
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
ऋत्विगादिनामकथनम्॥ 1 ॥ इन्द्रकृतं तक्षकाश्वासनम्॥ 2 ॥ वासुकेः स्वभगिन्या संवादः॥ 3 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text

शौनक उवाच। 1-53-0x(252)(2184)
सर्पसत्रे तदा राज्ञः पाण्डवेयस्य धीमतः।
जनमेजयस्य के त्वासन्नृत्विजः परमर्षयः॥ 1-53-1(2185)
के सदस्या बभूवुश्च सर्पसत्रे सुदारुणे।
विषादजननेऽत्यर्थं पन्नगानां महाभय॥ 1-53-2(2186)
सर्वं विस्तरशस्तात भवाञ्छंसितुमर्हति।
सर्पसत्रविधानज्ञविज्ञेयाः के च सूतज॥ 1-53-3(2187)
सौतिरुवाच। 1-53-4x(253)
हन्त ते कथयिष्यामि नामानीह मनीषिणाम्।
ये ऋत्विजः सदस्याश्च तस्यासन्नृपतेस्तदा॥ 1-53-4(2188)
तत्र होता बभूवाथ ब्राह्मणश्चण्डभार्गवः।
च्यवनस्यान्वये ख्यातो जातो वेदविदां वरः॥ 1-53-5(2189)
उद्गाता ब्राह्मणो वृद्धो विद्वान्कौत्सौऽथ जैमिनिः।
ब्र्हमाऽभवच्छार्ङ्गरवोऽथाध्वर्युश्चापि पिङ्गलः॥ 1-53-6(2190)
सदस्यश्चाभवद्व्यासः पुत्रशिष्यसहायवान्।
उद्दालकः प्रमतकः श्वेतकेतुश्च पिङ्गलः॥ 1-53-7(2191)
असितो देवलश्चैव नारदः पर्वतस्तथा।
आत्रेयः कुम्डजठरौ द्विजः कालघटस्तथा॥ 1-53-8(2192)
वात्स्यः श्रुतश्रवा वृद्धो जपस्वाध्यायशीलवान्।
कोहलो देवशर्मा च मौद्गल्यः समसौरभः॥ 1-53-9(2193)
एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणा वेदपारगाः।
सदस्याश्चाभवंस्तत्र सत्रे पारिक्षितस्य ह॥ 1-53-10(2194)
जुह्वत्स्वृत्विक्ष्वथ तदा सर्पसत्रे महाक्रतौ।
अहयः प्रापतंस्तत्र घोराः प्राणिभयावहाः॥ 1-53-11(2195)
वसामेदोवहाः कुल्या नागानां संप्रवर्तिताः।
ववौ गन्धश्च तुमुलो दह्यतामनिशं तदा॥ 1-53-12(2196)
पततां चैव नागानां धिष्ठितानां तथाम्बरे।
अश्रूयतानिशं शब्दः पच्यतां चाग्निना भृशम्॥ 1-53-13(2197)
तक्षकस्तु स नागेन्द्रः पुरंदरनिवेशनम्।
गतः श्रुत्वैव राजानं दीक्षितं जनमेजयम्॥ 1-53-14(2198)
ततः सर्वं यथावृत्तमाख्याय भुजगोत्तमः।
अगच्छच्छरणं भीत आगस्कृत्वा पुरंदरम्॥ 1-53-15(2199)
तमिन्द्रः प्राह सुप्रीतो न तवास्तीह तक्षक।
भयं नागेन्द्र तस्माद्वै सर्पसत्रात्कदाचन॥ 1-53-16(2200)
प्रसादितो मया पूर्वं तवार्थाय पितामहः।
तस्मात्तव भयं नास्ति व्येतु तेनसो ज्वरः॥ 1-53-17(2201)
सौतिरुवाच। 1-53-18x(254)
एवमाश्वासितस्तेन ततः स भुजगोत्तमः।
उवास भवने तस्मिञ्शक्रस्य मुदितः सुखी॥ 1-53-18(2202)
अजस्रं निपतत्स्वग्नौ नागेषु भृशदुःखितः।
अल्पशेषपरीवारो वासुकिः पर्यतप्यत॥ 1-53-19(2203)
कश्मलं चाविशद्धोरं वासुकिं पन्नगोत्तमम्।
स घूर्णमानहृदयो भगिनीमिदमब्रवीत्॥ 1-53-20(2204)
दह्यन्तेऽङ्गानि मे भद्रे न दिशः प्रतिभान्ति माम्।
सीदामीव च संमोहाद्धूर्णतीव च मे मनः॥ 1-53-21(2205)
दृष्टिर्भ्राम्यति मेऽतीव हृदयं दीर्यतीव च।
पतिष्याम्यवशोऽद्याहं तस्मिन्दीप्ते विभावसौ॥ 1-53-22(2206)
पारिक्षितस्य यज्ञोऽसौ वर्ततेऽस्मज्जिघांसया।
व्यक्तं मयाऽभिगन्तव्यं प्रेतराजनिवेशनम्॥ 1-53-23(2207)
अयं स कालः संप्राप्तो यदर्थमसि मे स्वसः।
जरत्करौ(पुरा)मयादत्तात्रायस्वास्मान्सबान्धवान्॥ 1-53-24(2208)
आस्तीकः किल यज्ञं तं वर्तन्तं भुजगोत्तमे।
प्रतिषेत्स्यति मां पूर्वं स्वयमाह पितामहः॥ 1-53-25(2209)
तद्वत्से ब्रूहि वत्सं स्वं कुमारं वृद्धसंमतम्।
ममाद्य त्वं सभृत्यस्य मोक्षार्थं वेदवित्तमम्॥ ॥ 1-53-26(2210)

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥ 53 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-53-2 सदस्या उपद्रष्टारः॥ 1-53-3 विधानज्ञेषु विज्ञेयाः श्रेष्ठाः॥ 1-53-13 पच्यतां पच्यमानानाम्॥ 1-53-15 आगः अपरांध कृत्वा॥ त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥ 53 ॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.